Սասունցի Դավիթ

Որբացած նորածին Դավթին ուղարկում են Մըսր՝ Իսմիլ Խաթունի մոտ, որտեղ քաջազունը մեծանում է ժամ առ ժամ: Մըսրա Մելիքը փորձում է խորամանկությամբ սպանել Դավթին, բայց պատանի դյուցազնը հաղթահարում է բոլոր փորձությունները և վերադառնում Սասուն: Ձենով Օհանը Դավթին կարգում է գառնարած, ապա՝ նախրապան, որսորդ: Դավիթն սպանում է Սասունը կողոպտած դևերին և երկրի ամբարները լցնում բարիքներով, միայնակ կոտորում է Մըսրա Մելիքի զորքին, վռնդում է նաև հարկահավաք Կոզբադինին: Մելիքը բազմահազար զորքով ինքն է արշավում Սասուն: Դավիթը սրի մեկ հարվածով երկու կես է անում խոր հորի մեջ թաքնված Մըսրա Մելիքին:

Սասունն ազատագրելուց հետո Դավիթը նշանվում է Չմշկիկ Սուլթանի հետ, բայց լսելով Կապուտկողի արքայադուստր Խանդութի գեղեցկության մասին՝ մի շարք քաջագործություններից հետո ամուսնանում է նրա հետ: Ապա գնում է Գյուրջիստան և 7 տարի մնում այնտեղ: Խանդութը ծնում է արու զավակ և անունը դնում Մհեր: Չափահաս դառնալով՝ նա որոշում է գնալ և գտնել հորը: Ճանապարհին հայր ու որդի հանդիպում են և, իրար չճանաչելով, մենամարտում: Դավիթը Մհերի բազկապանից ճանաչում է որդուն, չի ներում, որ նա հանդգնել է մենամարտել իր հետ և անիծում է. «Անմա՜հ ըլնես, անժառա՜նգ»: Դավիթն սպանվում է Չմշկիկ Սուլթանի աղջկա թունավոր նետից, իսկ ամուսնուն հավատարիմ Խանդութը ցած է նետվում բերդի գլխից:

Սանասար և Բաղդասար

Որոշ ժամանակ անց ծնվում են Սանասարն ու Բաղդասարը, որոնք օրեցօր մեծանում են ու հզորանում: Խալիֆն ուզում է սպանել եղբայրներին, բայց նրանք են սպանում խալիֆին և իրենց մոր հետ փախչում գալիս են հայրենիք, հիմնում իրենց բերդը՝ Սասունը, հզորացնում ու շենացնում այն: Սանասարն ամուսնանում է Դեղձուն-Ծամի հետ: Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Վերգոն:

Մեծ Մհեր

Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը: Այդ տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրա Մելիքին: Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին. հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան անվանում են Առյուծաձև Մհեր, Սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում նրա հետ, մենամարտում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում իր որսատեղին, շինում բերդեր ու կամուրջներ:

Մըսրում մեռնում է Մելիքը: Նրա կինը՝ Իսմիլ Խաթունը, խնդրում է Մհերին գալ և տեր կանգնել իր երկրին՝ գաղտնի մտադրություն ունենալով ժառանգ ունենալ նրանից: Ծնվում է արու զավակ, որին Իսմիլ Խաթունը կոչում է Մելիք՝ ի հիշատակ մեռած ամուսնու: 7 տարի նա Մհերին պահում է իր մոտ՝ արբեցնելով թունդ գինով: Ի վերջո սթափվելով և զգալով իր սխալը՝ Մհերը վերադառնում է Սասուն: Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան: Մհերը նորից շենացնում է Սասունը: Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ծնում է մի տղա, որին անվանում են Դավիթ: Երեխայի ծնվելուն պես Մհերն ու Արմաղանը, պայմանի համաձայն, մեռնում են:

Чудесный доктор

“Сделайте что-то хорошее – люди последуют вашему примеру”.

А. Швейцер

Прочитайте рассказ.

Швейцеру было 30 лет, когда он узнал, что в Африке не хватает врачей. Несмотря на то что он уже был известным философом, крупным музыковедом, талантливым музыкантом, он решил получить медицинское образование. Концерты и книги помогли молодому учeному скопить средства, чтобы начать новую жизнь.

Получив диплом врача, он вместе с женой Еленой Бресслау отправился в Африку, чтобы в джунглях построить больницу для местного населения.

В феврале 1913 года супруги покинули Европу. Они взяли с собой 70 чемоданов оборудования для больницы. Через два месяца они высадились у самого экватора, а потом 210 километров проплыли на лодках. Как только они доплыли до затерянной в джунглях Ламбарене, сразу принялись за работу. Часть деревянного домика, в котором их поселили, они превратили в больницу, сарай для лодок стал

больничной палатой.

Первое время работать было очень трудно. Ученый не знал местного языка, не было помощников, оперировать приходилось на открытом воздухе, а больных надо было принимать по 40 человек в день. Весть о белом докторе, который излечивает от всех болезней, разнеслась по джунглям. Жители Габона называли его «очанга», что значит «волшебник».

Больные приходили к нему за 200–300 километров. Лечил Швейцер бесплатно, поэтому вскоре его пациенты стали его помощниками. После того как Швейцер вылечил Джозефа, знавшего французский язык, бывший больной стал постоянным переводчиком при больнице. Через год после приезда Швейцера в Ламбарене была построена просторная поликлиника, палата для лежачих больных, хирургическое отделение и операционная.

Когда началась первая мировая война, Франция и Германия стали врагами.

Швейцера выслали в Германию, так как он был немецким гражданином.

В 1924 году он вновь приехал в Ламбарене. Но больница там была полностью разрушена. Ему все пришлось начать сначала. На помощь доктору снова пришло население Габона. Сам он трудился не покладая рук: утром он был врачом, а после полудня – строителем. Когда построили 40 больничных зданий, просторнее и лучше прежних, он открыл детскую поликлинику и зубоврачебный кабинет.

После первой мировой войны Альберт Швейцер стал активным борцом за мир.

В 1935 году ему была присуждена Нобелевская премия мира. Представителю комитета по Нобелевским премиям он сказал: «Эти деньги я использую на строительство лепрозория». За месяц до смерти он сам руководил строительством госпиталя. Он очень волновался за судьбу созданного им медицинского городка: «У меня осталось очень мало времени. Кто займѐтся этим, когда меня не станет?!»

Ответьте на вопросы

1. Кем был Альберт Швейцер?

Альберт Швейцер был известным философом, крупным музыковедом, талантливым музыкантом и прекрасным врачом.

• Почему он решил поменять профессию?

Он решил поменять профессию, потому что в Африке не хватало врачей.

• Куда Швейцер отправился вместе с женой?

Вместе женой Швейцер отправился в Африку, в джунглях построить больницу.

• Почему Швейцера называли волшебником?

Швейцера называли волшебником, потому что он лечил больных от всех болезней.

5.За что Швейцеру была присуждена Нобелевская премия мира?

После первой мировой войны Альберт Швейцер стал активным борцом за мир и в 1935 году ему была присуждена Нобелевская премия мира.

Продолжите предложения.

1. Швейцер решил стать врачом, потому что в Африке не хватало врачей. 2. Он отправился в Африку после того, как получил медицинское образование.  3. Первое время он лечил людей на улице под открытым небом. 4. Сначала у него не было помощников. 5. Через год они посторили просторную поликлинику, палату для лежачих больных, хирургическое отделение и операционную. 6. После мировой войны Швейцер получил Нобелвскую пре-мию мира. 7. Он использовал деньги за Нобелевскую пре-мию, на строительство лепрозори.

Выберите и вставьте в предложения пропущенные глаголы.

1. Швейцер приехал в Африку. 2. Они оказались на берегу. 3. Он превратил сарай в операционную. 4. Через два месяца они высадились у самого экватора. 5. Он собирал средства, чтобы поехать в Африку. 6. Сначала они лечили больных на улице. 7. Во время войны больницу разрушили.

Առաջադրանքներ

1) Կարո՞ղ է գոյություն ունենալ եռանկյուն հետևյալ կողմերով, ինչու՞.

ա) 1մ, 2մ և 3մ,

Ոչ, քանի որ ցանկացած երկու կողմերի գումարը մեծ պետք է լինի երրորդ կողմից:

բ) 1,2դմ, 1դմ և 2,4դմ

Ոչ, քանի որ ցանկացած երկու կողմերի գումարը մեծ պետք է լինի երրորդ կողմից:

2) Հավասարասրուն եռանկյան կողմերից մեկը 25 սմ է, իսկ մյուսը՝ 10սմ: Դրանցից ո՞րն է հիմքը:

10սմ

3) Գտեք հավասարասրուն եռանկյան երրորդ կողմը, եթե նրա մյուս կողմերը հավասար են՝

ա) 5սմ և 3սմ,

5սմ կամ 3սմ

բ) 8սմ և 2 սմ:

8սմ

Առաջադրանքներ

1.Տրված են երկու բազմություններ՝A, B

ա)յուրաքանչյուրը քանի՞ տարր ունի|A|, |B|

 բ)գտիր նրանց միավորումը`AUB, քանի՞ տարր ստացվեց|AUB|

գ)գտիր նրանց հատումը` AՈB

A={1, 2, 5, 6} և B= {3, 4}   |A|=4    |B|=2

AUB={1, 2, 3, 4, 5, 6 }

AՈB={  }

 A={-10, -20} և  B={-30}   |A|=2    |B|=1

AUB={-10, -20, -30}

AՈB={ }

A={Հայկ, Աբել, Նարեկ,Իռեն } ևB= {Իռեն, Եվա, Սեդա, Հայկ} |A|=4   |B|=4

AUB={ Հայկ, Աբել, Նարեկ, Իռեն, Եվա, Սեդա }

AՈB={ Հայկ, Իռեն }

A={-1, 2, 56, 1901, 2222} և B= {-1, 2, 3, 5}  |A|=5   |B|=4

AUB={-1, 2, 3, 5, 56, 1901, 2222 }

AՈB={-1, 2, }

A={1, 2, 3, 4, ….,31} և  B={2, 3, 4, 5,…, 26}    |A|=31    |B|=25

AUB={ 1,2, 3, 4, …, 31 }

AՈB={2, 3, 4, 5, ….26}

A={2x,2y,z}  և B={x,2y,z}   |A|=3    |B|=3

AUB={x, 2x, 2y, z, }

AՈB={2y, z, }

2. Տրված է երկու բազմություն՝ A և B: A-ն ունի 7 տարր, իսկ B-ն՝ 5: Պարզիր A և B բազմությունների միավորման տարրերի թիվը, եթե դրանց հատումն տարր չունի, բեր օրինակ:

|A|=7

|B|=5

|AUB|=5+7=12

A={1, 3, 5, 7, 9, 11, 13}  B={2, 4, 6, 8, 10}  

3. Տրված է երկու բազմություն՝ A և B: A-ն ունի 11 տարր, իսկ B-ն՝ 8: Պարզիր A և B բազմությունների միավորման տարրերի թիվը, եթե դրանց հատումն ունի 4 տարր:

|A|=11

|B|=8

|AՈB|=4

|AUB|=11+8-4=15

4.Եղբայրը և քույրը միասին լրացրին ամբողջ խաչբառը: Եղբայրը   գտավ պատասխաններից 38-ը, քույրը` 22-ը, իսկ երկուսով միասին գտան 10 պատասխան։ Քանի՞ հարցից էր կազմված խաչբառը:

|A|=38

|B|=22

|AUB|=38+22-10=50

5. Դասարանի բոլոր 24 աշակերտները ցուցակագրվեցին լողի և շախմատի խմբակներում։ Ընդ որում՝ նրանցից 18-ի ազգանունները կան լողի խմբակի ցուցակում, իսկ 15-ի ազգանունները՝ շախմատի խմբակի ցուցակում։ Քանի՞ աշակերտ ցուցակագրվեց և՛ լողի, և՛ շախմատի խմբակներում։

|AUB|=24

|A|=18

|B|=15

|A|+|B|= 18+15=33

|AՈB|=33-24=9

6.Դասարանի 31 աշակերտից 21-ը ցանկություն է հայտնել սովորել անգլերեն, 18-ը՝ գերմաներեն։ Քանի՞ աշակերտ է ցանկություն հայտնել սովորել և՛ անգլերեն, և՛ գերմաներեն։

|AUB|=31

|A|= 21

|B|= 18

|A|+|B|= 21+18=39

|AՈB|=39-31=8

Առաջադրանքներ

1.Գրիր մի քանի բազմության օրինակներ:

{1, 3, 5} {2, 4, 6, 8}

2. Գրիր անվերջ և վերջավոր  տարրեր  ունեցող բազմության օրինակներ:

{2, 4,6, …}

{5, 6}

{10, 11, 12, 13…}

{23, 24, 25}

3.ա) Գրառեք 10-ից մեծ և 50-ից փոքր պարզ թվերի բազմությունը։

{11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47}

բ) Գրառեք 40-ից փոքր և 4 թվին պատիկ թվերի բազմությունը:

{4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36}

գ) Գրառեք այն երկնիշ թվերի բազմությունը, որոնք 11-ի բաժանելիս տալիս են 7 մնացորդ։

{ 18, 29, 40, 51, 62, 73, 84, 95}

դ) Գրառեք 100-ից փոքր այն զույգ թվերի բազմությունը, որոնք 3-ի բազմապատիկ են։

{6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60, 66, 72, 78, 84, 90, 96}

4.Տրված են A= {1; 2; 3} և B={2; 3; 4; 5} բազմությունները:

Ի՞նչ տարրերից է բաղկացած AUB և AՈB բազմությունները:

AUB= {1, 2, 3, 4, 5}

AՈB={2,3 }

5.Դիցուք, A-ն 12-ից փոքր և 5-ի վրա չբաժանվող բնական թվերի բազմությունն է, իսկ B-ն՝ 15-ից փոքր և 3-ի վրա բաժանվող բնական թվերի բազմությունը։ Գրեք.

ա) A բազմության տարրերը:

{1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11}

բ) B բազմության տարրերը:

{3, 6, 9, 12}

գ) Գրառեք A∩B բազմությունը:

A∩B={3, 6, 9}

դ) Հաշվեք A∪B բազմությունը:

{1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9,11, 12}

6. Գրիր երկու բազմություններ՝A; B այնպես որ

ա/ նրանց հատումը լինի դատարկ բազմություն:

{1, 2, 3}  {29, 30, 31, 32}

բ/նրանց հատումը կազմված լինի  մեկ տարրից:

{1, 2,3 ,4 5, 6,} {6, 7, 8, 9}

7. Գտիր AUB; AՈB

ա) A= {0;1; 2; 3;4;5} B={ 3;4;5;6;7}

AUB={0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7}

AՈB={3, 4, 5}

բ)  A={-1; -2; -3;13}  B={-11; -2; 31;60;800}

AՈB={ -2}