Ազատություն

• 

Ազատություն, գաղափար է, որը արտացոլում է սուբյեկտի վերաբերմունքը իր իսկ ակտերին, որի ներքո նա հանդիսանում է դրանց որոշիչ պատճառը, և դրանք անմիջականորեն պայմանավորված չեն բնական, սոցիալական, միջանձնյա-շփումային, ներքին-անհատական կամ տոհմա-անհատական գործոններով։ Որոշ մարդիկ սահմանում են ազատությունը, որպես հանգամանքների հանդեպ գերակայությունը՝ գործից տեղյակ լինելով, մյուսները, Շելլինգի պես, պնդում են, որ ազատությունը բարու և չարի տարբերակել կարողանալու հիման վրա ընտրություն կատարելու կարողությունն է։

Էթիկայում ազատությունը կապված է մարդու մոտ կամքի ազատության առկայության հետ։

Իրավունքի ասպարեզում ազատությունը Սահմանադրության մեջ կամ այլ իրավաբանական ակտում հաստատված մարդու հնարավոր որոշակի պահվածքն է (խոսքի ազատություն, դավանանքի ազատություն և այլն)։ Ազատության կատեգորիան մոտ է իրավունքի հասկացությանը սուբյեկտիվ իմաստով, սակայն վերջինս ենթադրում է իրավաբանական իրականացման մեխանիզմի առկայություն՝ ազատությունը խախտող որոշակի արարքներից զերծ մնալու համար։ Այդպես, «Մարդու և քաղաքացու իրավունքների մասին հռչակագրում» (1789, Ֆրանսիա) մարդու ազատությունը մեկնաբանվում է որպես իրավունք «անել այն ամենը, ինչը չի վնասում ուրիշներին։ Այդպիսով, յուրաքանչյուր մարդու բնական իրավունքների իրականացումը սահմանափակվում է միայն այն սահմաններով, որոնք ապահովում են հասարակության այլ անդամների հնարավորությունը օգտվելու նույնպիսի իրավունքներից։ Այդ սահմանները կարող են որոշվել միայն օրենքով»։

Ազատության մասին պատկերացումները տարբեր փիլիսոփայական համակարգերում

Ազատություն գաղափարի զարգացման պատմության մեջ ստեղծագործական ազատության մասին պատկերացումը հետզհետե մի կողմ է մղում արգելքներից ազատ լինելու գաղափարը (հարկադրանք, պատճառականություն, ճակատագիր)։ Անտիկ փիլիսոփայության մեջ (Սոկրատես, Պլատոն) խոսքն առաջին հերթին ճակատագրից, այնուհետև՝ քաղաքական բռնապետությունից (Արիստոտել, Էպիկուր) և մարդկային գոյության չարիքից (Էպիկուր, ստոիկներ, նեոպլատոնիզմ) ազատ լինելու մասին է։ Միջնադարում ենթադրվում էր ազատություն մեղքերից ու եկեղեցու անեծքից, ընդ որում, հակասություն էր առաջանում բարոյականության և ամենակարող աստծո կողմից պահանջվող ազատությունների միջև։

Վերածննդի դարաշրջանում և հետագա դարերում ազատություն ասելիս հասկանում էին մարդու անհատականության անարգել, բազմակողմանի ուսումնասիրությունն ու բացահայտումը։

Լուսավորության դարաշրջանում առաջ է գալիս ազատության նոր ընկալում, որը փոխառված էր լիբերալիզմից ու բնական իրավունքի փիլիսոփայությունից (Ալտուզիուս, Հոբս, Գրոտիոս, Պուֆենդորֆ. 1689 թ. Անգլիայում՝ Օրինագիծ իրավունքների մասին) և զսպվում՝ ամենակարող բնական պատճառականության ու օրինաչափության գերակայությունը ընդունող և անընդհատ խորացող գիտական հայացքով։

Գերմանական կրոնի ու փիլիսոփայության մեջ, սկսած Մայստեր Էքհարթից, ներառյալ Լայբնիցը, Կանտը, Գյոթեն, Շիլլերը, ինչպես նաև գերմանական իդեալիզմը՝ Շոպենհաուերից Նիցշե, ազատության հարցը դիտարկվում է որպես մարդու բարոյաստեղծագործական բնույթի և զարգացման համապատասխանության պոստուլատ։

Ըստ մարքսիզմի՝ մարդը մտածում և գործում է ելնելով դրդապատճառներից ու միջավայրից, ընդ որում՝ միջավայրում հիմնական դերը պատկանում է տնտեսական հարաբերություններին ու դասային պայքարին։ Մարդու՝ վերլուծության, ինքնավերլուծության, մոդելավորման, իր գործողությունների արդյունքներն ու հետևանքները պատկերացնելու ունակությունը, ըստ մարքսիստների, մարդուն ազատ չի դարձնում։

Սպինոզան սահմանում է ազատությունը որպես սեր Աստծո հանդեպ և Աստծո սեր՝ մարդու հանդեպ. «Դրանից մենք պարզ հասկանում են ենք, թե որն է մեր փրկությունը կամ երանությունը կամ ազատությունը, այն Աստծո հանդեպ մշտական և հավերժական սիրո կամ մարդու նկատմամբ Աստծո ունեցած սիրո մեջ է»։

Հայդեգերի էքզիստենցիալիզմի համաձայն՝ գոյության հիմնական վիճակը վախն է, վախ չգոյության հնարավորության հանդեպ, վախ, որն ազատում է մարդուն իրականության բոլոր պայմանականություններից, թույլ է տալով նրան հասնել ազատության որոշակի աստիճանի, որը հիմնված չէ որևէ բանի վրա, ընտրել ինքն իր պատասխանատվությունները իր վրա անխուսափելիորեն բարդելու համար, այսինքն՝ ընտրել ինքն իրեն որպես սեփական, արժեք ունեցող գոյություն։

Յասպերսի էքզիստենցիալիզմի համաձայն՝ մարդն ազատ է հաղթահարել աշխարհի լինելիությունը սեփական անձի ընտրության ճանապարհին և հասնել Համապարփակի տրանսցենդենցիային։

• 

Մարդը և հասարակությունը

Ըստ Դյուրկհեյմի՝ հասարակությունը մարդկանց հանրագումարը չէ, այլ ուրիշ մի բան, որը, ճիշտ հակառակը, ազդում է այն մարդկանց վրա, որոնք կազմում են հասարակություն, ուստի նա տարբերակում է երկու տիպի գիտակցություն՝ անհատական և կոլեկտիվ: Դյուրկհեյմն առաջ է քաշում «սոցիալական փաստեր» հասկացությունը: Դրանք հասարակության կողմից ներդրված են հարկադրաբար, ինչը մարդը նույնիսկ չի գիտակցում: Այդ սոցիալական փաստերն են մտածողության, գործունեության և անգամ զգացողության եղանակները, որոնք Դյուրկհեյմը համարում է անհատական գիտակցությունից դուրս:

Դյուրկհեյմն ասում էր՝ եթե մեզ թվում է, թե մարդկային ընտանիքի հիմքում ընկած է յուրաքանչյուր մարդուն հատուկ զգացմունքների արտահայտություն, այդ դեպքում մենք փոխում ենք պատճառը հետևանքով: Ընդհակառակը, ազգակցական հարաբերությունների սոցիալական կազմակերկերմն է պայմանավորում համապատասխան զգացմունքների առկայությունը ծնողների և որդիների միջև…

Հետազոտություններ կան, որ ծիծաղը միայն մարդուն է հատուկ: Միայնակ մարդը չի ծիծաղում, նա սովորում է ծիծաղել հասարակությունում: Երեխան սկզբից չի ծիծաղում, մայրն է իրեն սովորեցնում ծիծաղել: Կենդանիները չեն ծիծաղում, ժպիտը կա, բայց ոչ ծիծաղը: Ծիծաղը սոցիալական փաստ է: Կան բազմաթիվ հետազոտություններ, որոնք փորձում են ցույց տալ, որ դա միայն մարդուն հատուկ մի բան է՝ ստեղծված կոլեկտիվում: Վյաչեսլավ Իվանովը հարցազրույցներից մեկի ժամանակ քննարկում էր կենդանական աշխարհից մեզ հասած ատամներ ցույց տալը՝ ժպիտը: Կենդանիների մոտ դա ագրեսիվ ժեստ է, նաև պաշտպանական, օրինակ՝ ատամները ցույց տվող կապիկի դեպքում: Ամերիկյան հասարակությանը եթե նայենք, կնկատենք ամեն քայլափոխին ժպտալը, եթե դու աչքերով հանդիպում ես մեկին, համաձայն էթիկայի կանոնների՝ պետք է ժպտալ: Եթե դու ժպտում ես, վտանգ չկա, անգամ եթե անծանոթ ենք: Կենդանական աշխարհում ատամ ցույց տալով պաշտպանում ես, մարդկային աշխարհում, իհարկե, դա վերափոխվել է…

Ըստ Դյուրկհեյմի՝ մարդը լաց է լինում, ոչ թե այն պատճառով, որ վախենում է, այլ վախենում է այն պատճառով, որ լաց է լինում: Այսինքն հասարակությունը մտցնում է մարդու մեջ լաց լինելու պահանջը, որից էլ բխում է իր վախենալը…

առ. 18

ա) ոչ

բ) այո

առ. 21

ա) Գործակից – 2; 3

Ազատ անդամ – 1; 4

բ) Գործակից-2

Ազատ անդամ-x; y; 6

գ) Գործակից-3; 2

Ազատ անդամ-7; 5

դ) Գործակից – (-4); 2

Ազատ անդամ-5; 4

առ. 24

ա) 2×(-2)-1+5=0

-4-1+5=0

0=0

Լուծում է

—————————————

-2+1-3=0

-4=0

Լուծում չէ

բ) 2×(-2)+5×1=0

-4+5=0

1=0

Լուծում չէ

—————————————

3×(-2)-4=0

-6-4=0

-10=0

Լուծում չէ

առ.25

ա) (1; 2)

{3×1+2-5=0

{1-2+1=0

—————————————

բ) (0; 2)

{0-2×2+4=0

{2×0+3×2-6=0

առ.28

ա) x=4,5; y=2,5

4,5+2,5=7(x+y=7)

4,5-2.5=2 (x-y=2)

—————————————

բ) x=19,5; y=7,5

19,5-7,5=12 (x-y=12)

19,5+7,5=27 (x+y=27)

վարժ. 707

ա) 75

բ) -23

գ) -1/54

դ) 1,35

վարժ. 708

ա) a5

բ) b6

գ) y10

դ) a2b3

վարժ. 709

ա) a6

բ) a9

գ) x8

դ) x8

վարժ. 710

ա) <

բ) <

վարժ. 711

ա) m5 + m5

բ) x9 + x9

Նադիր շահի պատմական կերպարը

Իրանի հզոր տիրակալի կյանքի ու գործունեության շատ դրվագներ անմիջականորեն կապված են Հայաստանի, հայ ժողովրդի հետ: Նրա կերպարը «Թմբկաբերդի առումը» պոեմում կերտել է Հովհաննես Թումանյանը: Պատմաբանները նրան Նադիր շահ են կոչում, բայց Իրանի ահեղ տիրակալը երբեք շահի տիտղոս չկրեց` բավարարվելով իր համար համեստ խանի տիտղոսով: Նադիր ղուլի՝ նշանակում է հրաշքների ստրուկ: Այդպես էին կոչում Իրանի զորեղ տիրակալին: Նա ծագումով թուրքմեն էր՝ աֆշար ցեղից: Ծնվել է 1688 թ. օգոստոսի 6-ին: Հայրը թաղիքագործ էր: Նադիրը հոր վաղաժամ մահից հետո ընտանիքի հոգսը հոգում էր ուղտով փայտ վաճառելով: Բայց ճակատագիրն այլ բան էր նախապատրաստել պատանու համար: Նադիրին ու մորը գերեվարում են ուզբեկներն ու ստրկության վաճառում: Սական շատ չանցած՝ պատանին փախուստի է դիմում և ավազակությամբ զբաղվում: Շուտով նա դառնում է անվանի ավազակապետ, որի գործունեության վայրը Խորասան նահանգն էր: Նադիրը կարողացավ մեծ ավազակախումբ հավաքել և ահ ու սարսափ տարածել շրջապատում: Նա դարձավ ազդեցիկ ու հզոր իշխանավոր: Նրա մտերմությունն էին որոնում շատ խաներ: Ի թիվս այլոց, Նադիրի ծառայություններից հաճախ էր օգտվում Խորասանի Բաբուլ բեկը: Նադիրը ծառայության անցավ նրա մոտ, քիչ անց փախցրեց նրա աղջկան ու ամուսնացավ հետը: Ծնվեց զավակը՝ Ռեզա ղուլին: Նադիրի կյանքի համար շրջադարձային էր Գելաթ քաղաքում հանդիպումը ծերունի հորեղբոր հետ, որը կոչ արեց թողնել ավազակությունն ու կյանքը նվիրել աֆղան հրոսակախմբերից Իրանն ազատագրելու սրբազան գործին: Երիտասարդն անմիջապես գործի անցավ: Ազատագրեց Գելաթը, ապա՝ Մազանդարանը, որից հետո շահ Թահմասպ Երկրորդն իր մոտ հրավիրեց Նադիրին: Ծառայության անցնելով Իրանի շահի մոտ՝ Նադիրն իր անունը փոխեց, դարձավ Թահմազ ղուլի, որ նշանակում է Թահմազի ծառա: Նադիրը զորահրամանատար դարձավ, ստացավ խանի տիտղոս: Նադիրը կարողացավ ճնշել աֆղանների ապստամբությունը, աֆղաններից մաքրել Խորասանը, Շահ Թահմազին մեծ հանդիսավորությամբ բազմեցրեց Սպահանի գահին: Սակայն շահ Թահմազը չէր կարող հաշտվել Նադիրի հեղինակության հետ և նրա ազդեցությունից ազատվելու համար փորձեց նրան հեռացնել ասպարեզից: Իմանալով դա՝ Նադիրն իր 50 հազարանոց բանակով մտավ Սպահան, գահընկեց արեց Թահմազին ու գահ բարձրացրեց նրա վեց ամսական որդուն` շահ Աբաս Երկրորդին՝ դառնալով երկրի փաստացի տիրակալը: Նադիրը Իրանի ամբողջականությունը վերականգնելու համար պատերազմ հայտարարեց Թուրքիային, Բաղդադի մոտ ջարդեց թուրքական 100 հազարանոց բանակը, նվաճումներ արեց Կովկասում: Նա ռուսներից հետ վերցրեց մերձկասպյան երկրները, բացառությամբ Բաքվի և Դերբենդի, գրավեց Երևանն ու Թիֆլիսը: Օգտվելով ընձեռնված առիթից՝ 150 հազարանոց թուրքական բանակը, գրավելով Հարավային Անդրկովկասը, անցավ Արաքսն ու մտավ Իրանի տարածք: Թուրքերը գրավեցին Խոյը, Մարաղան, Թավրիզը: Իրանի աֆղան կառավարիչ Աշրաֆը ճանաչեց թուրքերի իրավունքները նվաճած երկրների վրա, փոխարենը թուրքերը Աշրաֆին ճանաչեցին Իրանի տիրակալ: Սակայն 1729 թ. սեպտեմբերին Նադիրը ջախջախեց Աշրաֆի աֆղանական բանակն ու գահընկեց արեց նրան: Նա թուրքերին վտարեց նաև Թավրիզի շրջանից, սակայն շահ Թահմասպ Երկրորդն առանց Նադիրի պարտվեց թուրքերին, և վերջիններս ամրացան Անդրկովկասում: Միայն 1734 թ. Նադիրի զորքերը մտան Անդրկովկաս և վտարեցին այնտեղից թուրքերին: Նադիրի արշավանքը ցնծությամբ դիմավորեց հայությունը, որ ամեն կերպ սատարում էր պարսկական բանակին: Մանավանդ 1735 թ. Եղվարդի վճռական ճակատամարտում էական էր հայերի ցուցաբերած աջակցությունը պարսկական բանակին: Նադիրի բանակում էին Դիզակի մելիք Եգանը, Գեղարքունիքի մելիք Շահնազարը, Երևանի մելիք Հակոբջանը և ուրիշներ: 1736 թ. Էրզրումում կնքված պայմանագրով Թուրքիան կրկին ճանաչեց Պարսկաստանի իրավունքները Արևելյան Հայաստանի վրա: Իր ռազմական տաղանդի պատճառով շատ ժամանակակից պատմաբաններ Նադիր շահին պարսկական Նապոլեոն էին կոչում: 1736 թ. Նադիրը սպանել տվեց մանուկ շահ-Աբաս Երկրորդին ու Մուղանի դաշտում թագադրվեց հայոց Աբրահամ կաթողիկոսի ձեռքով` այդպիսով Իրանում հիմք դնելով Աֆշարիների հարստությանը: Երբ Իրանում թագադրման արարողության ժամանակ գահ էր բարձրանում շահը, նրա մեջքին սուր էին կապում: Նադիրը պահպանեց այդ արարողակարգը, սակայն Մուղանի դաշտում այդ պատիվը նա վերապահեց հայոց Աբրահամ Գ Կրետացի կաթողիկոսին: Նա արշավանքներ ձեռնարկեց և գրավեց Աֆղանստանը, Միջին Ասիան, Հնդկաստանի հյուսիսը: Հաղթանակներ տարավ Իրաքում, Պարսից ծոցի ավազանում, Պակիստանի տարածքում: Նադիրը կասկածամիտ էր և բռնկուն բնավորություն ուներ: Երբ իմացավ, որ իր որդի Ռիզա ղուլի Միրզան դավ է նյութում իր դեմ, առանց քննություն կատարելու կուրացրեց նրան: Հետո պարզվեց, որ որդին անմեղ է, բայց արդեն ուշ էր: Նա սիրում էր հայերին, հատկապես` Աբրահամ կաթողիկոսին: Նրան միշտ իր սեղանակիցն էր դարձնում: Հայերն էլ իրենց հերթին աջակցում էին Նադիրին պատերազմներում: Կաթողիկոսը Մուղանից հետո բոլոր երեխաներին ի պատիվ նրա Մուղան անունով էր մկրտում: Անձամբ Նադիր Շահը Հայաստանում եղած ժամանակ Էջմիածնում մասնակից է եղել պատարագի: Նա Էջմիածնի վանքին նվիրեց 1000 թուման վերանորոգման համար, ինչպես նաև՝ 15 կգ քաշով ոսկե ջահ, որ բերել էր տվել Քիրմանշահից: Նադիրն արտոնություններ շնորհեց հայ եկեղեցուն ու հոգևորականությանը: Նա թույլատրեց Մելիք Հակոբջանյաններին Երևանում դրամատուն հիմնել և արծաթե ու պղնձե դրամներ հատել: Նադիր շահի մտերիմներից էր նաև Արցախի Խաչենի մելիք Եգանը, որ պարբերաբար մասնակցում էր Նադիրի արշավանքներին: Նադիր շահը, գնահատելով մելիք Եգանի ծառայությունը, խանի տիտղոս շնորհեց նրան, Արցախն անջատեց Գանձակի խանությունից և առանձին վարչական միավոր ստեղծեց՝ Խամսայի մելիքությունները՝ առանձին կիսանկախ հայոց պետությունն Անդրկովկասի հարավում: Առանձին շնորհների արժանացան նաև Գեղարքունիքի, Սյունիքի և Ղարադաղի հայ մելիքները: Կաթողիկոս Աբրահամ Գ Կրետացին նրա մասին գրել է «Պատմագրությիւն անցիցն իւրոց և Նատր Շահին պարսից» աշխատությունը: Նրա մտերիմներից էր նաև Թոփուզ Մելիքջան Մելիք-Շահնազարյանը, որին Նադիր շահը Երևանում նշանակեց քալանթար-կառավարիչ Երևանի խանից անկախ` ի հատուցումն նրա ծառայությունների, երբ մելիքը, Կարբիի ճակատամարտում իր զորքերով միանալով շահին, թիկունքից հարվածեց թուրքերին: Նա Մելիքջանին բաբա` հայր էր կոչում: Մի առիթով գժտվում են Մելիքջանն ու Երևանի խանը: Շահը նրանց կանչում է դատի: Մեղավոր է ճանաչվում խանը: Բայց Մելիքջանը, փռվելով շահի ոտքերի առաջ, խնդրում է ներել նրան: Զայրացած շահը խեղդամահ է անում երկուսին էլ: Մելիքջանի իրավունքները շահը տալիս է նրա որդուն` Մանուչարին: Շահի սպանությունից հետո, Երևանում մահմեդականները սպանում են նաև Մանուչարին: Կասկածամիտ բռնակալը որոշել էր քարուքանդ անել Նոր Ջուղան, բայց չհասցրեց: Նա արդեն հոգեկան հիվանդության ու մոլագարության էր հասել: 1747 թ. հունիսի 19-ին 59 տարեկան հասակում նա սպանվեց իր երեք մերձավոր սպաների ձեռքով: Աղբյուրը՝ http://archive3.ankakh.com/article/26732/%e2%80%8bnadir-shah

Պատերազմ

Պատերազմը քաղաքական-հասարակական միավորումների (պետություններ, ցեղեր, քաղաքական խմբավորումներ և այլն) միջև հակամարտություն, որն արտահայտվում է հակամարտող կողմերի ռազմական ուժերի (բանակներ) միջև ռազմական (մարտական) գործողությունների տեսքով։

Որպես կանոն, պատերազմը հետապնդում է հակառակորդին սեփական կամքի պարտադրման նպատակ։ Ըստ 19-րդ դարի ռազմական փորձագետ Կարլ ֆոն Կլաուզևիցի ձևակերպման՝ «պատերազմը քաղաքականության շարունակությունն է այլ միջոցներով»: Այդ իմաստով պատերազմը կազմակերպված զինված բռնություն է, որի խնդիրը քաղաքական նպատակներին հասնելն է։ Որպես կանոն, պատերազմը հակառակ կողմին սեփական կամքը թելադրելն է։ Քաղաքականության մի սուբյեկտը ուժի գործադրմամբ ազդում է մյուսի վարքի վրա, ստիպում նրան հրաժարվել ազատությունից, գաղափարների, սեփականության իրավունքից, հանձնել ռեսուրսներ՝ ցամաքային կամ ջրային տարածք և այլն։ Կլաուզևիցի ձևակերպմամբ «պատերազմը քաղաքականության շարունակությունն է այլ բռնի միջոցներով»։ Քաղաքական ղեկավարությունից է կախված, սկսել պատերազմը, ինչ ինտենսիվությամբ այն վարել, երբ և ինչ պայմաններով համաձայնել հաշտության թշնամու հետ։ Քաղաքական ղեկավարությունից է կախված դաշնակիցների ձեռքբերումը, կոալիցյաների ստեղծումը։ Պետությունների ներքին քաղաքականությունը նույնպես մեծ ազդեցություն ունի պատերազմի ընթացքի վրա։ Այսպես, թույլ իշխանություները արագ հաջողությունների կարիք ունեն։ Հաջողությունը պատերազմում կախված է ինչպես ներքին քաղաքականությունից, այնպես էլ ներքաղաքական ղեկարության և ռազմական հրամանատարության միջև համաձայնույթունից։

Պատերազմում նպատակին հասնելու հիմնական միջոցը կազմակերպված զինված պայքարն է՝ որպես գլխավոր և վճռորոշ միջոց, կարևորվում են նաև տնտեսական, դիվանագիտական, գաղափարական, ինֆորմացիոն և պայքարի այլ միջոցնրը։ Այս իմաստով պատերազմը կազմակերպված զինված բռնություն է, որի նպատակն է հասնել քաղաքական նպատակների։ Տոտալ պատերազմը դա զինված բռնություն է, որը հասցվել է ծայրահեղ սահմանների։ Պատերազմի գլխավոր միջոց են հանդիսանում զինված ուժերը (բանակ, ավիացիա և նավատորմ)։ Պատերազմի ընդհանուր նպատակը մշտապես թշնամուն ուժազրկելու մեջ է՝ մինչև վերջինս դադարի դիմադրելը։ Դրան կարելի է հասնել ոչ բարեկամական զինված ուժերին և պետություններին հաղթելու, իսկ երբեմն էլ գոյության համար անհրաժեշտ միջոցները անհասանելի դարձնելու միջոցով։ Ռազմական առումով ուժեղ պետությունների ռազմական կոնֆլիկտները ավելի ցածր մակարդակում գտնվող պետությունների հետ բերում են խաղաղության պարտադրման, ռազամական էքսպեդիցաների կամ նոր տարածքներ զավթման։ Փոքր պետություններում՝ հանգեցնում են նեխուժման կամ ռեպրեսիաների, ներքին խմբավորումների ապստամբության, ներքին կոնֆլիկտների (քաղաքացիական պատերազմ)։ Նման միջադեպերը, երբ հանդիպում է բավական ուժեղ դիմադրության կամ ձգձգվում են, կարող են լուրջ թափ ստանալ, որպեսզի որակվեն որպես «պատերազմ»։ Պատերազմի բացակայությունը կոչվում է խաղաղություն։

Ո՞րն է նյութը`

1. սպիրտայրոց2. փորձանոթ3. թորած ջուր4. Կոլբա

2. . Ո՞րն է բարդ նյութը և ինչ տարրերից է կազմված

1. Ազոտ` N22. Նատրիում` Na3. Քացախաթթու` СH3COOH4. Քլոր` Сl25. Օզոն` O33. Որոշե՛ք նույն պարբերության տարրերը`

1. Կալիում,կալցիում, պղինձ2. Նատրիում,մագնեզիում,կալցիում3. Հելիում,նեոն,արգոն4. Լիթիում,բերիլիում,նատրիում3. Թվարկել հատկանիշներ, որոնք բնորոշ են և՛երկաթին և՛կերակրի աղին

1․գույն 2.Համ

3.Ագրեգատային վիճակ

4. Լուծելիություն

5. Որոշել H2SO4 ում տարրերի զանգվածների հարաբերությունը,զանգվածային բաժինները,հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը և մոլեկուլի բացարձակ զանգվածը:

CO2

CO2 = 12 + 32 = 44

Mr — 44

W (c) = n•ar/nr•100

1•12/44•100= 27,3

W(o) = 2•16/44•100= 72,8

Золотая Роза

1.Прочитайте текст

«Каждая минута, каждое брошенное слово и взгляд, каждая шутливая

или глубокая мысль, каждое незаметное движение человеческого сердца

так же как летучий пух тополя или огонь звезды в ночной луже, – всё это

крупинки золотой пыли».

Не могу припомнить, как я узнал эту историю о парижском мусорщике Жане Шамете. Шамет зарабатывал на жизнь тем, что прибирал мастерские

ремесленников в своём квартале. Жил Шамет в лачуге на окраине города. Лачуга

мусорщика находилась рядом с домиками сапожников, собирателей окурков и нищих.

Никто из посторонних не заглядывал в эти места, кроме сыщиков,

которые появлялись здесь только в тех случаях, когда разыскивали краденые вещи.

Соседи прозвали Шамета «дятлом», потому что он был худ, остронос и из-под шляпы у него всегда торчал клок волос, похожий на хохол(торчащий клок перьев) птицы. Когда-то Жан Шамет знал лучшие дни. Он служил солдатом в армии

во время мексиканской войны. Шамету повезло. Он заболел тяжёлой лихорадкой. Больного солдата

отправили обратно на родину. Полковой командир воспользовался этим

и поручил Шамету отвезти во Францию свою дочь Сюзанну – девочку

восьми лет.

Командир был вдовцом и поэтому вынужден был повсюду возить девочку с собой. Но на этот раз он решил расстаться с дочерью и отправить её к сестре. Климат Мексики был убийственным для европейских детей.

Во время возвращения Шамета во Францию над Атлантическим океаном стояла жара. Девочка всё время молчала. Даже на рыб, вылетавших

из воды, она смотрела не улыбаясь.

Шамет как мог заботился о Сюзанне, старался чем-то занять её. Он

начал рассказывать ей свою жизнь, вспоминая рыбачий посёлок на берегу Ла-Манша, сыпучие пески, часовню, свою мать. И, хотя в его воспоминаниях не было ничего весёлого, к удивлению Шамета, девочка слушала эти рассказы с жадностью и даже заставляла их повторять.

Шамет хотел восстановить в памяти это давно ушедшее время своей

жизни. Однажды он вспомнил о золотой розе и рассказал о ней девочке.

То ли Шамет видел эту выкованную из почернелого золота грубую розу

в доме старой рыбачки, то ли слышал рассказы об этой розе от окружающих. Нет, пожалуй, он её видел однажды и запомнил, как она блестела.

Все в посёлке удивлялись, что старуха не продаёт свою драгоценность. Она могла бы получить за неё большие деньги. Одна только мать Шамета уверяла, что продавать золотую розу – грех, потому что её подарил старухе её возлюбленный «на счастье», когда она ещё была молодой.

– Таких золотых роз мало на свете, – говорила мать Шамета.

– Но все, у кого они есть, обязательно будут счастливыми. И не только они, но и

каждый, кто притронется к этой розе.

Мальчик с нетерпением ждал, когда же старуха станет счастливой. Но

никаких признаков счастья не было и в помине. Дом старухи трясся от

ветра, а по вечерам в нём не зажигали огня.

Так Шамет и уехал из посёлка, не дождавшись перемены в старухиной судьбе. Только год спустя, случайно встретив знакомого, он узнал от него, что к старухе неожиданно приехал из Парижа сын-художник – бородатый, весёлый и чудной (немного странный). Лачуга наполнилась шумом и достатком.

Однажды, когда Шамет, сидя на палубе, расчёсывал Сюзанне волосы,

она спросила:

– Жан, а мне кто-нибудь подарит золотую розу?

– Всё может быть, – ответил Шамет. – Найдётся и для тебя, Сузи,

какой-нибудь чудак.

2. Ответьте на вопросы

Очень коротко расскажите о Жане Шамете.

Жане Шамете это парижский мусорщик, который зарабатывал на жизнь тем, что прибирал мастерские ремесленников в своём квартале.

2. Как Шамет заботился о девочке?

Он начал рассказывать ей свою жизнь, вспоминая рыбачий посёлок на берегу Ла-Манша.

3. Охарактеризуйте Шамета.

Он был худ, остронос и из-под шляпы у него всегда торчал клок волос, похожий на хохол(торчащий клок перьев) птицы.

4. Как вы думаете почему Сюзанне хотелось чтобы кто-нибудь подарил ей золотую розу ?

Как рассказывал Шамет таких роз мало на свете и все у кого они есть будут счастливыми. И не только они, но и каждый, кто притронется к этой розе. Я думаю что из за этого Сюзанне и хотела, чтобы её подарили эту золотую розу.

3. Запомните

беспокоиться о ком-нибудь/ тревожиться за кого-нибудь

надеть что-то / одеть кого-то во что-то

предостеречь от чего-то/ предупредить о чём-то

примириться с чем-нибудь/ смириться перед чем-нибудь

уплатить за что-то /оплатить что-то

4. Из данных пар составьте словосочетания (с пред логом

или без предлога) и запишите их.

Вера (во что?) (победа) – в победу; уверенность (в чём?) (победа) – в победе.

Любовь (к чему?) (Родина) – к родине; преданность (чему?) (Родина) – родине.

Ценить (что?) (время) – ценить время; дорожить (чем?) (время) – дорожить временем.

Доверять (кому?) (друг) – доверять друга; полагаться (на кого?) (друг) –полагаться на друга.

Встретить (кого?) (герои) – встретить героев; встретиться (с кем?) (герои) – встретиться с героями.

Беспокоить (кого?) (больной) – беспокоить больного; беспокоиться (о ком?) (больной) – беспокоиться о больного.

Приветствовать (кого?) (победители) – приветствовать победителей; поздравить (с чем?) (победа) – поздравить с победой.

5. Спишите, раскрывая скобки с выделенными словами.

Люди удивлялись мужеству неопытного юноши. 2. Каждое утро девушка восхищалась восходом солнца. 3. Учитель был доволен результатами моей письменной работы. 4. Хозяин гостиницы был рад приезду гостей. 5. Ему хотелось предостеречь ребят от ошибок и предупредить о поездке в столицу.6.Родители очень беспокоились о сыне, бабушка тоже тревожилась за здоровье внука. 7. Генерала не покидала вера в победе.

6. Восстановите текст, заполнив пропуски.

В Москве создали Институт русского языка А. С. Пушкина. Он жил на улице Волгина. В этом институте учатся иностранные студенты, которые изучают язык всвоих странах, аспиранты и стажёры, преподаватели русского языка . Они приехали из разных стран мира, из разных городов и областей России. Каждый годздесь учится 4500 студентов из разных стран. Преподаватели и сотрудники Института русского языка имени А. С. Пушкина работают в других странах, например, в Индии, в Нигерии, в Англии, в Китае, в Алжире. Они преподают русский язык, читают лекции, выступают на научных собраниях. Они создают учебники русского языка. В Москве есть гостиница, где живут не только преподаватели, стажёры и аспиранты, но и российские слушатели этого института, есть актовый зал, столовая, научная библиотека, много современных аудиторий. Здесь есть Пушкинский клуб, который позволяет слушателям лучше узнать великого русского поэта Пушкина, время, в которое он жил, какую роль он сыграл в русской литературе. Пушкин был создателем русского литературного языка, поэтому Институт русского языка носит его имя.

7. Поставьте слова в нужном падеже, употребите предлоги.

Линде 18 лет. Она приехала в Минск недавно. Сейчас она учится в университете. Здесь она изучает русский язык, математику, черчение. Линде нравится русский язык, потому что он трудный, но интересный. Линда живет в Минске недавно. Она уже хорошо знает города, улицы, площади, проспекты. Линда уже была в музее и в театре, ходила выставку и в цирк. Недавно в субботу она ездила в Витебск. Она ездила к поезду. Линда приехала в Витебск и рассказала, какой это красивый город. У Линде есть друзья и подруги. Она хорошо играет в теннис, но не любит футбол. Линда любит смотреть «Новости» из телевизора. В ее комнате нет телевизора и телефона, но есть компьютер.

8.Составьте и запишите словосочетания, раскрывая

скобки и вставляя предлоги НА или В.

Поехать на Кавказ. Приехать в Сочи.

Отдохнуть в Киеве. Погостить на Урале.

Быть в театре. Быть на концерте. Быть в цирке.

Работать в заводе. Работать в институте. Работать на фабрике.

Жить в городе. Отдыхать на море. Плавать в море.

Отдыхать в санатории. Приехать на лечение.

Плавать в бассейне. Загорать на пляже. Отправиться в горы.…

Ответьте на вопросы.

Что такое янтарь ?

Из чего состоит янтарь?

Какие интересные факты о янтаре вы знаете?

Прочитайте текскт и посмотрите видео

Греки верили, что янтарь -это окаменевшие лучи солнца.

Вообразите комнату,полностью покрытую панелями янтаря, пылающими и излучающими свет — неудивительно, что Янтарная комната в Царском Селе считалась Восьмым Чудом света.

Король Пруссии Фридрих Вильгелм I преподнес Комнату, как дипломатический дар Петру Великому в 1717, после того, как Петр восхитился этим чудом во время визита в Шарлоттенбург, Берлин.

Янтарная Комната была сначала установлена в Зимнем Дворце, но в 1755 Императрица Елизавета поручила архитектору Франческо Растрелли переместить ее в Екатерининский Дворец.Отдельные панели янтаря 76 гвардейцев перенесли от Ст.Петербурга до Царского Села за шесть дней на руках. Они не были достаточно большие, чтобы заполнить новые 100 метров декора,поэтому были добавлены зеркальные вкладки, а верхняя часть стенок была специально окрашена, чтобы имитировать янтарь.

Во время Великой Отечественной войны оккупационные войска сняли янтарные панели и привезли их Альфреду Роду, руководителю Кенингсбергского Художественного Музея в Калининграде. Часть Янтарной Комнаты последний раз видели на выставке в Кенингсбергском Замке, прежде, чем она была спрятана в катакомбах. С этого момента начинается загадка. Сегодня существует много версий о ее местонахождении.

Группа мастеров по янтарю «Царскосельской Янтарной мастерской» работала начиная с 1982 по воссозданию великолепной Янтарной Комнаты. Для возрождения старого исскуства по янтарю, наши мастера глубоко исследовали и используют старые методы работы с янтарем.

Большой опыт, новые технологии и высокий уровень мастерства позволили воссоздать Янтарную Комнату к 300-летию Санкт-Петербурга.

3. Словосочетание.

Словосочетания:

1) обозначают предмет и его признак (например: широкая река,

полевые цветы, золотая брошь);

2) указывают на действие и предмет, на который оно переходит (например: читать газету, навестить друга, рисовать

красками);

3) указывают на действие и его признак (например: отдохнуть

хорошо, весело засмеяться); обозначают признак признака

(нап ри мер: очень интересный, необыкновенно вкусный).

4. По данному образцу составьте и запишите словосочетания.

берег (чего?) моря; берег (какой?) морской.

Залив реки; опушка леса; поле пшеницы; воздух гор; лапы зверя; лай

собаки; площадь города; остановка автобуса; движение транспорта;

горы Кавказа; инструменты хирурга; свет луны; переплёт книги; фонд

библиотеки; окраина деревни.

Залив (какой?) морской; опушка (какая?) просторная; поле (какое?) широкое; воздух (какой?) ядовитый; лапы (какие?) милые; лай (какой?) писклявый; площадь (какая?) ухоженная; остановка (какая?) переполненная; движение (какое?) стримительное;

горы (какие?) высокие; инструменты (какие?) чистые; свет (какой?) яркий; переплёт (какой?) аккуратный; фонд (какой?) благотворительный, окраина (какая?) заброшанная.

5. Составьте словосочетания, подбирая к данным существительным имена прилагательные.

Снег (какой?), сестра (какая?), море (какое?), кусты (какие?), занятие

(какое?), знания (какие?), книги (какие?), кукла (какая?), брат (какой?),

учительница (какая?), директор (какой?), упражнение (какое?), коридор

(какой?), цветок (какой?), день (какой?), зима (какая?), пальто (какое?).

Снег белый, сестра вредная, море взволновонное, кусты загадочные, занятие

скучное, знания бесполезные, книги электронные, кукла жуткая, брат ленивый,

учительница пожилая, директор строгий, упражнение сложное, коридор

королевский, цветок ядовитый, день позновательный, зима суровая, пальто девичье.

6.Заполните пропуски, употребив глаголы дать, сдать, создать, передать, отдать.

1. Марина, ты, кажется, увидишь сегодня Нину? передай ей, пожалуйста, эти

книги. 2. Антон отдал мне журнал, который он взял на прошлой неделе, поэтому

я мог дать тебе его. 3. Джон сдаст последний экзамен на следующей неделе, я

знаю, что в каникулы он хочет поехать домой. Ты можешь передать с ним сувениры

своим родителям. 4. Молодой инженер создал интересный проект моста.

б) Напишите предложения с этими глаголами.

Мама дала мне банан что бы я потолстела.

Шпион сдал товарищя, что бы спастись.

Коллекционер кукол создал свою фирменную куклу.

Египетские фараоны передавали свои знания из поколения в поколения.

Он отдал себя всего работе.

7.Вставьте вместо точек личные местоимения (она, ее, у нее и пр.)

1. Вот моя старшая сестра. У нее прекрасный характер, оне добрый и умный

человек. Я часто вспоминаю ее, особенно когда мне нужен хороший совет.

2. Мой младший брат не выбрал специальность, ему нравится и математика и

языки. у него есть мечта поступить в университет. Он любит получать письма, поэтому я часто посылаю письма ему 3. Раньше я жил в небольшом городе, там и

сейчас живут и учатся мои школьные друзья. Я всегда посылаю им поздравительные открытки, письма. Я рассказываю о своих делах, своей жизни и

учёбе.

8.Вставьте глаголы ехать (идти), поехать (пойти), заехать (зайти),

подъехать (подойти), входить (войти), выходить (выйти), уходить (уйти), приехать (прийти), пройти.

а) 1. Каждый день мы идём в университет в 9 часов и уходим из университета в

3 часа. 2. Где ваши друзья? – Они пошли в театр. Они сказали, что придут из театра

поздно. 3. Каждый день этот студент ходит в нашу библиотеку в 4 часа и выходит оттуда в 6 часов. 4. Вчера моя сестра вышла из дома в 7 часов утра и пришла домой только в 9 часов вечера. 5. В прошлый понедельник мой друг уехал в Санкт-Петербург. Через две недели он приехал в Москву. 6. Мы первый раз были в Москве и первый раз решили поехать на метро самостоятельно. Мы вошли в вестибюль станции, подшли к схеме линий метро и посмотрели, как нам лучше доехать до нужной станции. Мы подошли к кассе, купили билет и спустились вниз по эскалатору. Но мы не запомнили, где нам нужно сделать пересадку, поэтому мы подошли к дежурной по станции и спросили её об этом.

б) Один наш приятель живет в деревне недалеко от Москвы. Однажды он

пригласил нас в гости. Мы решили поехать к нему в субботу вечером. Мы выехали из

дома в 6 часов, зашли в магазин за вином и конфетами, потом пошли на рынок за

фруктами, потом сели на автобус и поехали на вокзал. Мы приехали на вокзал и подошли к кассам. Я посмотрел расписание поездов и увидел, что электричка только что уехала.

Мы купили билеты и пошли на платформу. Когда поезд подехал, мы вошли в вагон и сели

у окна. Когда мы приехали на нашу станцию, было ещё светло. Я спросил одну

женщину, как доехать в нужную нам деревню. Она объяснила, как пойти туда. Скоро

мы приедем к дому нашего приятеля. Он был очень рад, что мы приежали к нему.

9. Напишите предложения, используя глаголы в будущем времени.

1. Завтра я напишу письмо маме.

2. В четверг мы поиграем в баскетбол.

3. Вечером мы поужинаем в ресторане.

4. В воскресенье мы будем гулять и отдыхать в парке.

5. Мой друг будет учится в институте.

6. Мой брат изучит физику и математику.

7. В субботу Нина обязательно прочитает статью.

8. У Нины будет день рождения. Я думаю, что в этот день будет тепло.

9. Мы подарим ей диски.

10. Вечером студенты выступят в клубе.

11. Они станцуют и споют.

10. Напишите предложения, используя глаголы в нужной форме.

1. Сейчас я живу в Ростове, а раньше я жил в Бразилии.

2. Анвар читает текст, а вчера он не читал

3. Я не купил подарок сестре, но завтра я обязательно куплю

4. Сегодня Хуан не ходил в поликлинику, но в среду он обязательно пойдёт

5. Марта ездила на телеграф и завтра она уедет от туда.

6. Сегодня я позвонил брату, в четверг я позвоню ещё раз.

7. Сегодня на улице тепло, а вчера было холодно.

8. Сегодня я не занят, а завтра утром я буду знать

9. Сейчас я чувствую себя хорошо, а вчера я чувствовал себя плохо.

10. Каждый день я повторяю грамматику, а вчера я не повтрил её.

11. В пятницу мы не ходили на стадион, но в воскресенье обязательно пойдём.

11․ Употребите глагол в нужной форме.

1. Иван слушает музыку. Когда он дослушает музыку, он пойдёт гулять по городу.

2. Завтра наша группа напишет диктант. Когда мы допишем его, мы пойдём на перерыв.

3. Вчера студенты отвечали тему «Мой друг». Когда они ответили тему, они пошли заниматься в спортзал.

Вместо точек вставьте глаголы учить, знать, изучать,понимать, учиться в нужной форме.

1. Иностранные студенты учат писать по-русски.

2. Ирина изучает математику на математическом факультете.

3. Иностранцы хорошо понимают по-русски.

4. Дети учат стихи наизусть.

5. Студенты хорошо знают русские глаголы.

Заполните пропуски. Используйте глаголы: пойти – поехать, прийти – приехать, идти.

А.

1. Антон поехал в Москву на поезде.

2. Студенты приехали с экскурсии поздно вечером.

3. Ирина пришла из университета в 2 часа 15 минут.

4. Антон вчера не пришёл на урок, потому что он был болен.

5. Марина приехала к врачу на машине.

Б.

1. Друзья поехали в ресторан на такси.

2. Студенты пошли к декану.

3. Артур хочет приехать на родину в августе.

4. Виктор не может прийти на урок, потому что у него болит голова.

5. Анна не хочет идти в кино, она устала.

12․ Раскройте скобки. Используйте предлог к.

1. Футболисты серьёзно готовились к этой важной полуфинальной игре.

2. Спортсмен готовится к прыжку в воду.

3. Артисты готовятся к выступлению.

4. В странах с холодным климатом очень важно хорошо подготовиться к зиме.

5. Вы уже подготовились к празднику?

6. Мы с друзьями готовимся к встрече Нового года.

7. Певица готовится к новыму концерту.

8. Хирург готовится к сложной операции.

13. Напишите сочинение на темы:

«Если бы в мире не было …»

«Мир, в котором я хочу жить»

14.Вместо точек вставьте глагол любить в нужной форме.

1. Мы любим гулять в парке вечером.

2. Моя сестра любит петь.

3. Он не любит писать письма.

4. Вы любите играть в футбол?

5. Мой брат любит американское кино.

6. Они не любят заниматься вечером.

7. Я люблю смотреть телевизор.

Упражнение 15. Вместо точек вставьте глагол хотеть в нужной форме.

1. Я хочу хорошо говорить по-русски.

2. Вы хотите обедать?

3. Мы хотим играть в футбол.

4. Он хочет изучать русский язык.

5. Студенты не хотят писать диктант.

6. Ты хочешь смотреть телевизор?

7. Анна хочет танцевать.

Упражнение 16. Вместо точек вставьте глагол мочь в нужной форме.

1. Я не могу писать быстро.

2. Виктор может писать по-русски правильно.

3. Она может сделать это упражнение.

4. Вы можете повторить вопрос?

5. Мы не можем сегодня смотреть телевизор.

6. Ты можешь объяснить новый урок?

7. Они не могут завтра быть в театре.

Упражнение 17. Напишите текст в прошедшем времени.

На уроке мы читаем текст и учим новые слова. Потом преподаватель

спрашивает, а студенты отвечают. Рашид отвечает правильно, он хорошо знает

новые слова. Артур говорит громко, а Анна говорит тихо. Потом

преподаватель объясняет новую тему. Мы хорошо понимаем, что говорит

преподаватель. Мы повторяем глаголы и пишем диктант. Все студенты

работают хорошо.

На уроке мы читали текст и учили новые слова. потом преподователь спросил, а студенты ответили. Рашид ответил правильно, он хорошо знал новые слова. Артур говорил громко, а Анна говорила тихо. Потом преподователь объяснил новую тему. Мы хорошо поняли что говорил преподователь. Мы повторили глаголы и написали диктант. Все студенты работали хорошо.

2.Прочитайте рассказ и обсудите его.

21 августа 1911 года Джоконду украл итальянский мастер по зеркалам Винченцо Перуджи, который в то время работал в Лувре. Зачем он это сделал до сих пор не понятно.Существует версия, что Перуджи собирался вернуть «Мону Лизу»в Италию, будучи уверенным в том, что во Францию она попала незаконно, не зная или позабыв, что Леонардо да Винчи привез картину во Францию сам. Поиски полиции оказались тщетными.Подозреваемыми в краже  были Пабло Пикассо и Гийом Аполлинер, последнего даже арестовали, потом, правда, отпустили.Знаменитый портрет был найден лишь через два года на его исторической родине.Незадачливый похититель отозвался на объявление в газете и предложил продать «Джоконду» директору галереи Уффици. Скорее всего, он планировал сделать копии и выдавать их за подлинники. Перуджи, арестовали и посадили в тюрьму, впрочем, судьи учли его итальянский патриотизм и дали ему небольшой срок.

В итоге длительных путешествий, лишь через год  4 января 1914 года шедевр(после многочисленных показов по итальянским городам) вернулся в Парижский Лувр.

Улыбка или диагноз?

Главная загадка Джоконды кроется в ее улыбке. Все знают, что улыбаться можно по-разному: счастливо, печально, смущенно, обольстительно, сардонически, насмешливо. Но в случае Моно Лизы ни одна из этих характеристик не подходит. Имеется великое множество разных объяснений ее улыбки, некоторые из них заслуживают внимания, на другими хочется лишь посмеяться.

Кто-то утверждал, что изображенная на холсте женщина беременна. А ее улыбка – ощущение будущей матери, чувствующей шевеление плода. Другой уверяет, что улыбка Джоконды предназначена возлюбленному. И им является сам художник.

Кто-то (возвращаясь к вопросу об автопортретности картины) считает, что это загадочная улыбка самого Леонардо

Улыбкой Моно Лизы довольно сильно обеспокоены врачи. Для них портрет Джоконды – прекрасный шанс примерить к ней тот или иной  диагноз, не боясь совершить врачебную ошибку. Чего только не приписывали бедной женщине, изображенной на портрете. И паралич лицевого нерва, и высокий уровень холестерина, а даже отсутствие передних зубов.

Пытались разгадать тайну улыбки Моно Лизы и нейрофизиологи. По их версии, тайна кроется не в самой моделии не в мастере, а в зрителях. Отчего у нас создается ощущение, что ее улыбка то исчезает, то появляется снова? Нейрофизиолог Гарвардского университета Маргарет Ливингстон утверждает, что магия искусства здесь не причем. Все дело в  особенности человеческого зрения: на появление и исчезновение улыбки влияет то, с какой стороны на лицо Джоконды смотрит человек.Специалисты разделяют два типа  человеческого зрения: центральное,которое ориентировано на детали, ипериферическое,не такое четкое. Стоит вам сосредоточиться на глазах «модели» или попытаться обнять взглядом все ее лицо – Джоконда вам дарит улыбку. Однако стоит вам сконцентрировать взгляд на ее губах, как улыбка тотчас растает. Вот так по-научному ученые разобрались с таинственной улыбкой Моны Лизы.

Впрочем, что бы там не доказывала нам человеческая физиология,  многим приятнее думать, что тайна великой Джоконды кроется в гении ее творца.  Каждый, любуясь шедевром великого да Винчи, невольно пытается разгадать загадку ее улыбки сам. А разгадку знал, похоже, только Леонардо.

3. Закончите предложения.

1. Хотя я опоздал, я успел к началу спектакля.

2. Несмотря на то, что мы ездили в Политехнический музей, по дороге мы съели мороженное.

3. Хотя я долго готовился к экзамену, я его провалил.

4. Моя подруга не ответила на мои письма, несмотря на мои просьбы.

5. Несмотря на то, что Вера согласилась встретиться со мной в субботу, она не пришла.

6. Хотя я чувствовал себя не очень хорошо, я пошёл на встречу.

7. Хотя врач посоветовал Антону бросить курить, он продолжает делать это.

8. Хотя я был очень занят, я вымыл посуду,

4. Вставьте на месте пропусков глаголы в нужной форме

1. Выбирать.

1. Борис всегда долго выбирал подарки другу.

2. Сегодня мы выбрали старосту группы.

2. Собирать – собрать.

а) Я собирала старые открытки, а мой брат собирал марки. Мои друзья ничего не собирают.

Мои родители собирают фотографии разных городов.

б) Виктор, ты собрал много марок? Сколько открыток собрала твоя сестра? Твои

родители собрали много фотографий?

3. Повторять – повторить.

а) 1. На уроке студенты повторяли новые слова. 2. Сейчас я повторяю историю, потому

что у меня будет тест. 3. Диктор повторил ещё раз диалог. 4. Мы повторили слова песни

«Катюша»

б) 1. Луис, повтори ещё раз твой номер телефона. 2. Мария, запиши адрес Тома, он сейчас повторит его. 3. Если вы не поняли эту тему, мы повторим ее ещё раз.

4. Встречаться – встретиться.

а) 1. Где ты встречался с Томом? – Мы встретились на станции метро «Университет».

2. Мой брат встречался с красивой девушкой.

б) 1. Антон встретится с Ниной и даст ей журнал. 2. Иван, давай встретимся на остановке

автобуса в 6 часов. 3. Я сказал Марии, что встречусь с ней после уроков на первом

этаже.

5. Напишите предложения, используя союзы потому что и поэтому.

1. Марта живёт в Москве недавно, поэтому она плохо знает город. 2. Антон

купил подарок сестре, потому что у неё будет день рождения. 3. Я должен много заниматься. потому что я хочу хорошо знать русский язык. 4. У Иры нет ручки, поэтому она

не может писать письмо. 5. Джон должен пойти в поликлинику к врачу, потому что

он плохо себя чувствует. 6. Мы должны позвонить другу, потому что он ждёт нас.

7. Ира была занята, поэтому она не ходила в гости к подруге. 8. Мой брат хочет

учиться в университете, поэтому он много занимается.

6. Напишите предложения, используя глаголы в прошедшем времени.

1. Раньше мои родители жили в Ростове (жить). 2. Моя сестра училась в школе

(учиться). 3. Андрей часто занимался в библиотеке (заниматься). 4. Мы ездили в цирк

(ездить). 5. В воскресенье мы посмотрели программу «Времена» (посмотреть). 6. Нина

позвонила брату в Америку (позвонить). 7. Моя подруга помогла мне купить подарок (помочь). 8. В среду мы ходили в спортзал (ходить). 9. Вчера было холодно (быть).

10. Тамара ждала Антона на остановке, а он ждал её в общежитии (ждать). Янтарная комната

Արտազատական և խառը գեղձեր

Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և  ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։

Գոյության ունի գեղձերի  3  տեսակ՝ արտազատական, ներզատական և խառը։

Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են մարմնի խոռոչների մեջ կամ մաշկի մակերևույթին:

Արտազատական գեղձերից են արցունքագեղձերը, թքագեղձերը,լյարդը, քրտնագեղձերը, ճարպագեղձերը և կաթնագեղձերը։

Խառը գեղձերը այն գեղձերն են, որոնք կատարում են և՛ ներզատիչ և՛ արտազատիչ ֆունկցիաներ։

Խառը գեղձերից են սեռական և ենթաստամոքսային գեղձերը։

Խառը գեղձեր

1. Ենթաստամոքսային գեղձ

 Ենթաստամոքսային գեղձը խառը գեղձ է, որը գտնվում է ստամոքսի տակ՝ նրանից դեպի ձախ։ Ենթաստամոքսային գեղձը բաժանվում է հետևյալ մասերի՝ գլխիկ, մարմին  և պոչ: Նրա ներզատական մասը ներկայացված է բջիջների կղզյակներով, որոնց մի խումբը արտադրում է ինսուլին հորմոնը, իսկ մյուս խումբը՝ գլյուկագոն: Ինսուլինը իջեցնում է գլյուկոզի պարունակությունը արյան մեջ, իսկ գլյուկագոնը ունի հակառակ ազդեցությունը:

 Ինսուլինի պակասի դեպքում զարգանում է շաքարախտ (շաքարային դիաբետ) հիվանդությունը:

 Հիվանդները մշտապես պետք է հետևեն սննդակարգին,ստուգեն արյան մեջ շաքարի քանակությունը:

 2.Սեռական գեղձեր

Սեռական գեղձերը խառը գեղձեր են։ Գտնվում են որովայնի խոռոչում: Նրանք սինթեզում են սեռական բջիջներ ու սեռական հորմոններ։ Արական սեռական գեղձերի՝ սերմնարանների հատուկ բջիջներում սինթեզվում են արական սեռական հորմոններ։ Դրանք խթանում են սեռական օրգանների զարգացումն ու երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մորուքի աճի, բնորոշ մազածածկի, մկանների աճի, ձայնի, մարմնակազմվածքի ձևավորումը։ Տղամարդկանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է անպտղության:

Իգական սեռական  գեղձերի՝ ձվարանների հորմոնները նպաստում են արգանդի ու կաթնագեղձերի ձևաբանական զարգացմանը, մասնակցում երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մարմնակազմվածքի բնորոշ ձևավորմանը, ձայնի հնչեղությանը, կարգավորում սեռական ցիկլը, հղիությունն ու ծննդաբերությունը։ Կանանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է մարմնի ոչ բնորոշ մազակալման և անպտղության: Գերֆունկցիայի ժամանակ կանանց և տղամարդկանց մոտ դիտվում է վաղ սեռահասունացում:

Արտազատական գեղձեր

1.Արցունքագեղձ

Արցունքագեղձերը  արտադրում են արցունքային հեղուկ։ Կոպերի թարթման հետևանքով այն հավասարաչափ տարածվում է ակնագնդի մակերևույթին։

Արցունքը խոնավեցնում է ակնագնդի մակերեսը, հեռացնում կողմնակի մասնիկները, տաքացնում աչքը: Նրանում պարունակվող աղի բարձր կոնցենտրացիան ճնշում է, իսկ լիզոցիմ ֆերմենտը՝ վնասազերծում բակտերիաներին:

2. Թքագեղձերը

Թքագեղձերը բացվում են բերանի խոռոչում: Կան ինչպես մանր, այնպես էլ խոշոր թքագեղձեր։ Խոշոր թքագեղձերն են՝ հարականջային, ենթալեզվային և ենթածնոտային:

3. Քրտնագեղձեր

Քրտնագեղձերը արտադրում և արտազատում են քրտինք։ Մարդն ունի  2,5  մլն քրտնագեղձեր։ Քրտնագեղձերի քանակը տարբեր է մաշկի տարբեր տեղամասերում (շատ են հատկապես ոտքերի մատների արանքում, թևատակերում և աճուկային ծալքերում)։

 Մեծ քանակությամբ քրտինք արտադրելով՝ քրտնագեղձերը կարգավորում են օրգանիզմի ջերմությունը, օրգանիզմից հեռացնում են ազոտային փոխանակության արգասիքները և ալկալիական մետաղների աղերը (գլխավորապես  NaCl ), թրջում են մաշկի մակերևույթը։

Թեմա՝

ԿԻՆԵՄԱՏԻԿԱ

Ներածություն:

§ 1. Անհավասարաչափ շարժում: Միջին արագություն

1. Շարժում: Ինչ է մեխանիկական շարժումը: (Անցյալ տարվա դասընթացի կրկնություն):

Մարմնի դիրքի փոփոխությունը այլ մարմինների նկատմամաբ ժամանակի ընթացքում, կոչվում է <<մեխանիկական շարժում>>

2.Ինչ է ուսումնասիրում կինեմատիկան:

Մեխանիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է մարմինների շարժումները առանց հաշվի առնելու դրանց պատճառները, կոչվում է <<կինեմատիկա>>։

3. Շարժման հարաբերականությունը:

Երբ մարմինը շարժվում է որոշ մարմինների նկատմամաբ և միևնույն ժամանակ անշարժ է մյուս մարմինների նկատմամբ, այդ դեպքում ասում են, որ շարժումը հարաբերական է։

4.Ինչ է իրենից ներկայացնում հաշվարկման համակարգը: Հաշվարկման մարմին:

հաշվարկման համակարգը բաղկացած է 3 մասից՝

1. Կորդինատային համակարգ
2. Հաշվարկման մարմին
3. Ժամանակը չափող սարք

5.Ինչն են անվանում շարժման հետագիծ (թվարկել տեսակները ):

Այն գիծը, որով շարժվում է մարմինը, կոչվում է <<հետագիծ>>։